Đọc Kristin Hannah Từ Đâu?

Sự tài hoa của Kristin Hannah nằm ở năng lực nới rộng biên độ của lòng trắc ẩn. Bà có thể bắt đầu bằng những rạn nứt âm thầm, ngột ngạt trong một căn bếp nhỏ, để rồi ngay sau đó biến nó thành một đại tự sự sử thi mang tầm vóc lịch sử, từ bão bụi Đại suy thoái đến bom gầm của Thế chiến thứ hai.

Đọc Kristin Hannah, vì thế, không đơn thuần là thưởng thức văn chương, mà còn là hành trình tự vấn: Khi thế giới bên ngoài hoàn toàn sụp đổ, người ta lấy gì để tái thiết ranh giới bảo vệ những người mình yêu thương? Nếu bạn đang đứng trước giá sách của người phụ nữ viết về nỗi đau đầy kiêu hãnh này và tự hỏi phải bắt đầu từ đâu, hãy thử bước đi theo dòng dịch chuyển của cảm xúc: Từ những đổ vỡ thân mật đời thường đến những bi kịch sử thi khốc liệt.

Home Front (2012)

Nếu ngại những trang sách quá xa xôi về mặt lịch sử, Home Front là điểm khởi đầu vừa vặn để bạn làm quen với cách viết của Hannah. Tác phẩm đưa ta vào thực tại nhói lòng của một cuộc hôn nhân đang trên bờ vực đổ vỡ giữa Jolene và Michael. Lớn lên từ một gia đình nhiều hỗn độn, nơi người mẹ cả đời mải miết tìm kiếm tình yêu, Jolene tự trui rèn cho mình một bản năng sinh tồn mạnh mẽ, can đảm đến mức không biết dựa dẫm là gì. Nhưng nghịch lý thay, chính sự vững vàng ấy lại vô tình đẩy người chồng luật sư của cô vào cảm giác bị dư thừa. Michael ngột ngạt trong chính sự hoàn hảo của vợ; anh chán ngấy những lời động viên tích cực của Jolene, bởi ở bên một người phụ nữ “thép” như cô, anh không thấy mình được cần đến.

Mọi thứ nứt toác khi biến cố 11/9 xảy ra, Jolene nhận lệnh điều động ra chiến trường Iraq với tư cách là một phi công lái máy bay Black Hawk. Cô rời đi, mang theo lời tuyên bố cạn tình của chồng: “Anh không còn yêu em nữa.” Hannah đã đặt hai nhân vật vào hai trận chiến song hành: Jolene đối mặt với bom rơi, đạn lạc và mùi thuốc súng nơi xứ người; còn Michael ở lại chật vật với cảnh gà trống nuôi con, để rồi chính bước ngoặt từ việc bào chữa cho một cựu chiến binh bị sang chấn hậu chiến (PTSD) mới giúp anh hiểu ra sự ích kỷ của mình. 

Đoạn kết của cuốn sách thực sự là một nốt lặng đau đớn. Jolene trở về với một thân thể tật nguyền và một tâm hồn vụn vỡ. Sự kiêu hãnh ngày cũ giờ hóa thành nỗi mặc cảm tội lỗi, cô đẩy chồng ra xa vì nghĩ mọi nỗ lực của anh chỉ là sự thương hại. Cầm cự qua giông bão chiến trường đã khó, hành trình để Michael kiên trì sưởi ấm, và để Jolene can đảm hạ rào chắn nội tâm nhằm đón nhận tình yêu một lần nữa, mới là thứ khiến người đọc phải rơi lệ.

Firefly Lane (2008)

Rời khỏi mái ấm nhỏ, dòng chảy văn chương của Hannah đưa ta đến với tác phẩm được coi là biểu tượng về tình bạn phụ nữ. Đường đom đóm bay là câu chuyện trải dài ba thập kỷ giữa hai cuộc đời, hai lối rẽ hoàn toàn đối lập: Tully và Kate. Tully rực rỡ, kiêu hãnh, liên tục chạy theo danh vọng, tiền bạc và sự ngưỡng mộ của đám đông nhằm lấp đầy khoảng trống sâu hoắm bị mẹ bỏ rơi từ thuở nhỏ. Ngược lại, Kate thu mình, tìm kiếm niềm vui trong sự bình yên của thiên chức làm mẹ.

Họ dựa vào nhau để lớn lên. Thế nhưng, sự gắn bó quá mức đôi khi lại vô tình biến tương quan của họ thành sự kiềm tỏa ngột ngạt. Tully nhân danh tình yêu để bao bọc, can thiệp quá sâu vào ranh giới cuộc sống của Kate, khiến Kate có lúc cảm thấy kiệt sức trong gánh nặng hàm ơn vô hình. Hannah còn nới rộng mạch truyện để bóc tách những đứt gãy thế hệ, khi Kate vô thức lặp lại sự áp đặt lên đứa con gái đang tuổi lớn, quên mất rằng yêu thương đôi khi chỉ là cho nhau một khoảng không để thở. Để rồi, phải đi qua một biến cố cận kề sinh tử, những rạn nứt mới thực sự được cởi bỏ, nhắc nhở ta rằng tình yêu thương giữa những người phụ nữ, dù có lúc chông chênh, thì sau cùng vẫn có thể thắp sáng đời nhau bằng sự thấu cảm chân thành.

The Four Winds (2021)

Đến đây, Hannah bắt đầu nhấc bổng người đọc ra khỏi những vụn vặt gia đình để ném họ vào đại tự sự khốc liệt: Texas những năm 1930, thời kỳ Đại suy thoái và bão bụi Dust Bowl. Nhân vật trung tâm là Elsa – một người phụ nữ mang trong mình vết thương tinh thần sâu sắc từ thuở thiếu thời. Từng bị gia đình giam lỏng, khước từ quyền tự do vì trận bạo bệnh và bị coi là “không có giá trị hôn nhân”, Elsa lớn lên trong sự thiếu hụt tình yêu, luôn sợ hãi việc cất lên tiếng nói của chính mình. Bước vào cuộc hôn nhân khiên cưỡng sau một đêm lầm lỡ của tuổi trẻ, Elsa chấp nhận đánh đổi sự tự do để đổi lấy một mái ấm bấu víu. Nhưng giông bão cuộc đời chưa chịu buông tha cô. Những năm tháng hạn hán kinh hoàng ập đến, mặt đất nứt nẻ, cát bụi phủ kín từng bữa ăn, và tồi tệ hơn cả – người chồng dứt áo ra đi giữa cơn túng quẫn, đẩy Elsa cùng các con vào thế đường cùng.

Nấc thang tâm lý đắt giá nhất của tác phẩm nằm ở mối tương quan đầy giằng xé giữa Elsa và cô con gái 13 tuổi Loreda. Trong khi Loreda mang sự kiêu hãnh, quyết liệt của tuổi trẻ, không ít lần oán trách sự cam chịu của mẹ, thì Elsa lại chọn nhẫn nhịn vì nỗi sợ hãi quá khứ găm ghì. Chỉ đến khi buộc phải dắt các con di cư sang vùng đất hứa California – nơi chào đón họ bằng sự kỳ thị và bóc lột nghiệt ngã của một xã hội chia rẽ, Elsa đã thức tỉnh nguồn lực nội tâm ngủ quên. Ở tác phẩm này, lòng tốt và sự chịu đựng của người phụ nữ không còn là sự ù lì mang tính bản năng, nó đã hóa thành một thứ năng lượng sinh tồn kiên cường. Elsa học cách đứng lên, cất tiếng nói thách thức thời cuộc để bảo vệ các con. Cấu trúc câu văn dồn dập, nhịp nhàng như những trận bão cát, đưa người đọc đi từ sự ngột ngạt đến một niềm hy vọng lấp lánh giữa tận cùng của đói nghèo.

The Nightingale (2015)

Lấy bối cảnh nước Pháp những năm Thế chiến thứ hai dưới gót giày viễn chinh của phát xít Đức, cuốn sách đặt ra một câu hỏi nhức nhối: Trong chiến tranh, người phụ nữ bộc lộ bản ngã của mình như thế nào khi đàn ông ra trận?

Thông qua hai chị em Vianne và Isabelle Mauriac, Hannah dựng lên hai ranh giới hoàn toàn đối lập của lòng dũng cảm. Isabelle trẻ trung, nhiệt huyết và có phần nổi loạn, cô chọn cách nói “Không” trực diện bằng việc gia nhập lực lượng kháng chiến, chấp nhận dấn thân vào những nhiệm vụ cận kề cái chết như một chú chim sơn ca kiêu hãnh thách thức quân thù. Ngược lại, người chị Vianne mở đầu câu chuyện là một người phụ nữ điềm tĩnh, nhút nhát và sợ hãi bão tố. Nhưng khi chồng ra trận, khi những tên phát xít tàn bạo chiếm đóng ngay trong chính ngôi nhà mình, áp lực của sinh tồn đã buộc cô phải lột xác.

Khoảnh khắc lay động và đắt giá nhất tác phẩm chính là khi Vianne quyết định che giấu đứa trẻ Do Thái vô tội. Nỗi sợ hãi, lo lắng bủa vây từng hơi thở, nhưng ranh giới của lòng trắc ẩn đã chiến thắng. Từ một người đàn bà chỉ mong cầu sự bình yên thụ động, Vianne mạnh mẽ đứng lên bảo vệ điều cô tin là đúng, bất chấp hiểm nguy rình rập tính mạng. Để rồi sau tất cả những hy sinh, mất mát tột cùng và những hiểu lầm chia cắt của thời chiến, giây phút hai chị em tìm thấy sự đồng cảm và tha thứ cho nhau trước ranh giới sinh tử chính là khúc ca cứu rỗi thiêng liêng nhất. Sự chữa lành ấy minh chứng rằng: Con người không thể vượt qua những đứt gãy của cuộc đời nếu thiếu đi một tình yêu thương vô điều kiện.

The Women

Nếu bốn tác phẩm trước là hành trình người phụ nữ nới rộng biên độ để bảo vệ ranh giới gia đình, thì The Women là điểm chạm khép lại dòng chảy ấy bằng một tự sự đầy day dứt về căn tính bị lãng quên. Kristin Hannah gửi gắm lòng trắc ẩn của mình đặt vào “vùng xám” tĩnh lặng của lịch sử: những nữ y tá chiến trường tại Việt Nam. Frankie (nhân vật chính) bước vào cuộc chiến với sự lãng mạn thuần khiết của tuổi trẻ, để rồi nhận ra thực tại khốc liệt nơi phòng cấp cứu Pleiku không chỉ đo bằng những vết thương da thịt, mà còn bằng tiếng trực thăng gầm rú, găm thẳng vào ký ức trong những đêm dài mất ngủ.

Thế nhưng, thử thách lớn nhất của người phụ nữ không nằm ở bom đạn nơi xứ người, mà lại đến từ sự im lặng lạnh lẽo của ngày trở về quê hương. Hannah đã bóc tách nghịch lý: Frankie phải chật vật xoa dịu những sang chấn hậu chiến (PTSD) trong một xã hội từ chối thừa nhận sự hiện diện của cô, chỉ vì định kiến cho rằng chiến trường vốn không có chỗ cho phái nữ “Không có phụ nữ nào ở Việt Nam cả”, “anh hùng” phải mang gương mặt của đàn ông. Đi qua những rạn nứt sâu hoắm của căn tính và sự cô độc tột cùng, hành trình Frankie kiên nhẫn đối diện với tổn thương để đòi lại vị thế cho chính mình thực sự là một khúc ca chữa lành đầy kiêu hãnh. Cuốn sách nhắc nhở ta rằng, ngay cả khi bước ra khỏi giông bão với một tâm hồn không còn nguyên vẹn, người phụ nữ vẫn luôn tìm thấy nguồn lực nội tâm để tự định vị lại giá trị bản thân, và kiên cường viết tiếp chương mới cho cuộc đời mình.
.
Khép lại những trang sách của Kristin Hannah, điều ở lại sau cùng không phải là sự tàn khốc của chiến tranh hay sự nghiệt ngã của thời cuộc, mà là một khoảng lặng đầy rung động về tình người. Bạn có thể sẽ khóc, nhưng đó là những giọt nước mắt được thanh tẩy, khi ta nhận ra những đứt gãy sâu hoắm trong tâm hồn luôn có thể được chữa lành bằng một lòng trắc ẩn thấu suốt. Những người phụ nữ của Hannah, dù ở căn bếp nhỏ hay giữa chiến trường lộng gió, chưa bao giờ là những vị anh hùng phi thường; họ chỉ là những con người bình thường chọn cách đối diện với nỗi sợ hãi của chính mình. Để rồi ta tự hỏi, sau tất cả những giông bão mà cuộc đời ném đến, liệu ta có đủ can đảm để hạ xuống những vũ khí phòng vệ, mở lòng đón nhận những mối tương giao chân thành, vô vị lợi, và cho phép mình được yêu thương bằng một trái tim tự do, trọn vẹn?

Kiều Oanh