Hồi nhỏ, miền Viễn Tây trong ký ức tôi là một khung hình rực rỡ và đầy tính biểu tượng của Hollywood, một dải lụa vàng óng ả trải dài dưới nắng hoàng hôn của những giấc mơ Mỹ. Đó là những bình nguyên khô cằn nhưng đầy hứa hẹn, nơi ánh nắng nhảy múa trên đỉnh mũ vành của một gã cảnh sát trưởng chính nghĩa đang đối đầu với tên cướp bị truy nã trong một cuộc đấu súng phân định bằng đạo đức. Giữa gió cát và những bụi cỏ khô lăn qua, miền Tây hiện lên như một sân chơi của những hiệp sĩ da trắng, những thị trấn tấp nập tiếng đàn banjo và những quán rượu đầy ắp tiếng cười. Đôi khi, nó còn mang chút hài hước châm biếm kiểu “Triệu kiểu chết miền Viễn Tây”, nơi cái chết chỉ là một trò đùa nhẹ tênh trong một kịch bản đã định sẵn người thắng kẻ thua.
Nhưng trong một triệu cách chết của trí tưởng tượng non nớt ấy, không có cách nào chuẩn bị cho ta một tâm thế đủ vững vàng để bị giết, bị lột da đầu và bị ném vào một hố chôn tập thể của lịch sử.
Bước vào thế giới của Blood Meridian của Cormac McCarthy, vẻ đẹp đồ sộ của thiên nhiên hoang dã trở nên rùng rợn và xa lạ. Thiên nhiên ở đây không bao dung, nó không phải là phông nền cho những cuộc phiêu lưu anh hùng; nó là một thực thể vô tri, lạnh lùng và tàn nhẫn. Ở đó, kền kền kiên nhẫn chờ đợi những sinh vật khát khô ngã xuống dưới bầu trời cao vời vợi không một gợn mây, một bầu trời xanh ngắt tàn độc. Giữa không gian tĩnh lặng đến nghẹt thở, toán thợ săn tiền thưởng do Glanton và Pháp quan Holden dẫn đầu đi qua, giày xéo và nhuộm đỏ mọi mảnh đất chúng đặt chân tới. Trong đoàn quân khát máu, có một cá nhân nhỏ bé, vô danh được gọi là The Kid. Cậu không có tiếng nói, không có cả độc thoại nội tâm, một nhân vật chính kỳ lạ, lầm lì như một ống kính máy quay bị bỏ quên, âm thầm làm nhân chứng cho một miền Tây bạo tàn đang quằn quại dưới ánh hoàng hôn đỏ rực.
Chính lúc dõi theo bước chân của The Kid qua những sa mạc đầy xương trắng và những tàn tích cháy đen, tôi nhận ra hình ảnh nàng Pocahontas trong ký ức mình, biểu tượng của sự hòa hợp lãng mạn, của tình yêu vượt biên giới giữa người định cư da trắng và người bản địa đã vỡ nát hoàn toàn. Hay đúng hơn, Pocahontas đã chết ngay từ khi những dòng chữ đầu tiên bắt đầu được viết ra. McCarthy không cho phép bất kỳ sự lãng mạn nào tồn tại. Ông bức tử cái huyền thoại về "người bản địa cao quý" hay "người khai phá văn minh" để thay thế bằng một hiện thực trần trụi: tất cả đều là những sinh vật bị cuốn vào vòng xoáy của sự hủy diệt.
Sau hàng trăm năm, người dân bản địa châu Mỹ không chỉ mất đi mảnh đất quê hương mà còn dần bị xóa sổ khỏi lịch sử bởi bàn tay của những người định cư nhân danh "Vận mệnh hiển nhiên" (Manifest Destiny). Trong phần lớn thế kỷ XX, lịch sử về họ thường bị đóng khung trong hai thái cực cực đoan: hoặc là "những kẻ man rợ" cản trở bước tiến của văn minh, hoặc là "nạn nhân tội nghiệp" yếu ớt dưới gót giày viễn chinh. Nhưng McCarthy đã vượt qua cả hai trường phái đó để phơi bày một sự thật trần trụi và đau đớn hơn. Ông tạo ra một vòng lặp tàn khốc: băng đảng Glanton càn quét các ngôi làng bản địa để lấy da đầu đổi lấy tiền thưởng, người dân bản địa lựa chọn trả thù bằng sự tàn khốc tương tự, rồi những cuộc trả thù ấy lại trở thành cái cớ chính đáng để một cuộc thảm sát quy mô hơn bắt đầu. Trong thế giới này, không có ai là thánh nhân, cũng chẳng có ai hoàn toàn là nạn nhân; chỉ có những kẻ đang giết và những kẻ sắp bị giết.
Giữa vòng lặp bạo lực không hồi kết ấy, thực thể duy nhất hiện hữu một cách quyền năng là Pháp quan Holden. Y là một trong những nhân vật phản diện vĩ đại nhất và đáng sợ nhất từng được tạo ra trong văn học. Cao lớn quá khổ, nhẵn nhụi không một sợi lông, làn da nhợt nhạt như sáp và thông minh một cách quỷ quyệt, Holden hiện diện như một vị thần của hư vô, một triết gia của sự diệt chủng. Y không chỉ giết người; y nghiên cứu thế giới, ghi chép mọi thứ vào cuốn sổ tay của mình rồi hủy diệt chúng, bởi y tin rằng "cái gì tồn tại mà không có sự cho phép của ta thì cái đó không phải là của ta".
“Chiến tranh là Chúa” (War is God), y tuyên bố giữa ánh lửa bập bùng của những đêm sa mạc. Với Holden, chiến tranh là hình thái cao nhất của sự tồn tại, là nơi con người bộc lộ bản chất thật sự của mình mà không cần đến lớp mặt nạ của luật pháp hay tôn giáo. Holden điềm nhiên hủy diệt mọi thứ, từ sinh mạng già trẻ cho đến những mầm mống hy vọng cuối cùng của lòng trắc ẩn. Duy chỉ có nhân tính mong manh của The Kid là vẫn đứng vững như một vệt sáng mờ nhạt giữa đêm đen. Đó là một sự phản kháng thầm lặng, yếu ớt nhưng kiên cường trước sự áp đảo của gã Pháp quan. Đỉnh điểm của sự phản kháng ấy không phải là một cuộc đấu súng lẫy lừng, mà là khi The Kid, dù có cơ hội, đã chọn cách tha chết cho Holden một hành động có nhân tính, dù sau này cậu phải trả giá đắt cho sự lựa chọn đó.
Cormac McCarthy đã phủ lên toàn bộ sự bạo lực, máu và nỗi sợ đó một lối viết bình thản đến mức lạnh lùng, gần như vô cảm. Ngôn từ của ông đứt gãy và thô ráp. Các câu thoại không nằm trong khung ngoặc kép, khiến ranh giới giữa lời nói và ý nghĩ, giữa tiếng người và tiếng gió sa mạc trở nên mờ đục. Những động từ táo tợn đập thẳng vào mắt người đọc, miêu tả những cảnh tượng mà trí não chúng ta muốn chối bỏ: những cái cây treo đầy xác trẻ sơ sinh, những con ngựa bị mổ phanh, hay những sa mạc đầy rẫy da đầu người rướm máu. Sự thiếu hụt của các dấu phẩy hay những điểm ngắt câu thông thường khiến Blood Meridian trở thành một cơn ác mộng tràn thẳng từ trang giấy vào tâm trí.
Sự tàn bạo của cuốn sách khó nuốt trôi không chỉ vì những cảnh tượng thảm khốc được mô tả bằng một thứ văn chương lộng lẫy, mà vì nó đã trực tiếp bức tử một trong những "đứa con tinh thần" thiêng liêng nhất của lịch sử và căn tính Hoa Kỳ: huyền thoại về vùng Viễn Tây. McCarthy đã dùng máu để gột sạch lớp sơn bóng bẩy về vùng đất vốn được ca tụng là nơi của cơ hội, của sự tự do và chủ nghĩa cá nhân cao đẹp. Ông chỉ ra rằng, đằng sau những bài ca khai hoang là những tiếng thét xé lòng bị vùi lấp dưới cát bụi.
Blood Meridian không dành cho những tâm hồn tìm kiếm sự vỗ về. Nó là một bài kiểm tra lòng can đảm của độc giả, một trải nghiệm văn chương tàn bạo nhưng cần thiết để chúng ta hiểu rằng: để nhìn thấy ánh sáng thực sự của nhân tính, đôi khi ta phải can đảm đi xuyên qua vùng bóng tối sâu thẳm nhất của chính giống loài mình. Miền Viễn Tây của McCarthy không có chỗ cho những giấc mơ hồng, chỉ có cát, gió, và một màu đỏ rực cháy đến tận cùng của đường chân trời.

Kiểm tra đơn hàng
Viết bình luận