Có Những Thành Phố Cần Nhiều Hơn Một Người Kể Chuyện

Có một điều thú vị xảy ra ở hiệu sách tuần trước.

Tôi vừa gấp lại trang cuối của Slow Days, Fast Company của Eve Babitz thì một vị khách quen bước vào. Sau vài câu chuyện về những cuốn sách mới, tôi giới thiệu với anh Dương một cuốn mà tôi vẫn chưa kịp đọc: The Year of Magical Thinking của Joan Didion.

Thế là cuộc trò chuyện hôm ấy cứ thế trôi từ Eve Babitz sang Joan Didion.

Thoạt nhìn, hai cái tên này dường như chẳng có nhiều điểm chung. Một người viết về những bữa tiệc, những mối tình, những buổi chiều đầy nắng ở Los Angeles. Người còn lại viết về mất mát, ký ức và những điều không thể cứu vãn. Một người khiến bạn muốn bước ra đường ngay lập tức để tận hưởng mùa hè. Người kia khiến bạn ngồi lặng rất lâu sau khi khép sách.

Nhưng càng nói chuyện với anh Dương, tôi càng nhận ra họ lại thường được đặt cạnh nhau.

Không phải vì họ viết giống nhau.

Mà vì họ cùng viết về một thành phố.

Những năm 1960 và 1970, Joan Didion và Eve Babitz đều sống ở Los Angeles, đều là những gương mặt quen thuộc của đời sống văn hóa California, và đều biến thành phố ấy thành một phần không thể tách rời trong sáng tác của mình. Chỉ khác là, họ nhìn về cùng một nơi từ hai đầu đối lập.

Với Joan Didion, Los Angeles luôn mang một vẻ đẹp mong manh. Dưới ánh nắng chói chang là cảm giác bất an, là những giấc mơ nước Mỹ đang dần rạn vỡ. Trong các bài tiểu luận của Slouching Towards Bethlehem hay The White Album, và sau này là The Year of Magical Thinking, Didion luôn quan sát thế giới bằng một sự tỉnh táo gần như lạnh lùng. Bà ghi lại hiện thực với độ chính xác của một nhà báo, nhưng đằng sau từng câu chữ luôn là cảm giác rằng mọi thứ đều có thể tan biến.

Còn Eve Babitz thì khác.

Đọc Slow Days, Fast Company, tôi có cảm giác như đang ngồi trên ghế phụ của một chiếc xe mui trần chạy dọc Sunset Boulevard. Babitz viết về Los Angeles bằng tất cả sự mê đắm. Bà yêu những bữa tiệc, những nghệ sĩ, những cuộc trò chuyện kéo dài đến nửa đêm, những ngày hè nóng bức và cả sự phù phiếm của thành phố ấy. Thế giới của Babitz đầy âm nhạc, rượu vang, tình yêu và những cuộc gặp gỡ tình cờ. Bà không cố bóc tách Los Angeles. Bà sống cùng nó.

Có người từng ví rằng nếu Joan Didion là người đứng bên lề bữa tiệc để quan sát tất cả, thì Eve Babitz chính là người đang ở giữa sàn nhảy.

Điều khiến mối quan hệ giữa họ trở nên thú vị không chỉ là sự đối lập trong văn chương. Hai người thực sự quen biết nhau, cùng xuất hiện trong giới nghệ thuật Los Angeles, cùng chứng kiến một thời kỳ mà thành phố này trở thành trung tâm của điện ảnh, âm nhạc và văn hóa đại chúng. Dù không phải bạn bè thân thiết, họ vẫn luôn được nhắc đến như hai tiếng nói tiêu biểu nhất của California trong nửa sau thế kỷ XX.

Đọc Joan Didion để hiểu những vết nứt phía sau Giấc mơ California.

Đọc Eve Babitz để hiểu vì sao, bất chấp tất cả những vết nứt ấy, người ta vẫn không ngừng yêu thành phố này.

Có những thành phố cần nhiều hơn một người kể chuyện.

Los Angeles may mắn có Joan Didion.

Và cũng may mắn có Eve Babitz.

Thủ thư Hoàng Dương, Nhà sách inBook Ecopark