Những Bức Thư Của Vincent Van Gogh

“The Letters of Vincent Van Gogh” (Những bức thư của Vincent Van Gogh) không đơn thuần là một tập hợp tư liệu lịch sử hội họa hay những mảnh ghép ghi chép đời thường. Đó là một cuốn nhật ký tâm hồn bằng xương bằng thịt của một thiên tài cô độc, một người đàn ông đã dành trọn cả cuộc đời ngắn ngủi 37 năm của mình để miệt mài đi tìm cái đẹp tuyệt đối giữa muôn vàn giông bão.

Phần lớn những bức thư còn lưu giữ được cho đến ngày nay là những lời tâm sự giãi bày được gửi cho người em trai Theo Van Gogh, người tri kỷ lớn nhất, người nâng đỡ tài chính và là chiếc phao cứu sinh tinh thần duy nhất của ông. Qua từng dòng thư kéo dài suốt nhiều năm tháng, người đọc không tìm thấy một Van Gogh điên loạn hay điên rồ như những lời truyền tụng dân gian, mà lại được đối diện với một tâm hồn dịu dàng, nhạy cảm đến thuần khiết, một trí tuệ sắc sảo đầy triết lý và một ý chí kiên định rực lửa dành cho nghệ thuật.

Dưới đây là tuyển tập những trích dẫn sâu sắc và truyền cảm hứng mạnh mẽ nhất được chắt lọc từ di sản văn chương vô giá này, được phân chia theo từng chủ đề tâm hồn với chiều sâu suy tưởng.

Về sự cô độc

Sự cô độc của Van Gogh không phải là sự xa lánh loài người, mà là nỗi đau của một tâm hồn chứa đựng quá nhiều tình yêu nhưng lại không tìm được nơi trú ngụ. Ông luôn cảm thấy bản thân bị ngăn cách với thế giới bởi một tấm màng vô hình, nơi sự ấm áp bên trong không thể thoát ra ngoài để sưởi ấm cho bất kỳ ai.

1. So what do you want? Does what happens inside show on the outside? There may be a great fire in one's soul, and yet nobody ever comes to warm themselves there, and passersby see nothing but a little smoke coming from the top of the chimney, and go on their way. Now look here, what must be done? Must one tender that fire within oneself, must one have salt in oneself, must one wait patiently, yet with how much impatience, for the hour, I say, when whoever wants to, will come and sit down there, stay there, for all I know?

(Tạm dịch: Vậy ta muốn gì đây? Liệu những gì diễn ra bên trong có hiển hiện ra bên ngoài? Có thể có một ngọn lửa lớn trong tâm hồn chúng ta, nhưng chẳng một ai đến sưởi ấm, và những người qua đường chỉ nhìn thấy một làn khói nhỏ thoát ra từ ống khói, rồi họ lại tiếp tục bước đi. Vậy ta phải làm gì đây? Ta có nên nuôi dưỡng ngọn lửa bên trong mình, giữ lấy chất riêng của bản thân, và kiên nhẫn chờ đợi, dù trong lòng đầy sốt ruột, đến ngày mà ai đó thực sự muốn đến, ngồi xuống và ở lại bên ta hay không?)

2. In the springtime a bird in a cage knows very well that there's something he'd be good for; he feels very clearly that there's something to be done but he can't do it... 'I'm in a cage, I'm in a cage, and so I lack for nothing, you fools! Me, I have everything I need! Ah, for pity's sake, freedom, to be a bird like other birds!' An idle man like that resembles an idle bird like that. And it's often impossible for men to do anything, prisoners in I don't know what kind of horrible cage... You know, what makes the prison disappear is every deep, serious attachment. To be friends, to be brothers, to love; that opens the prison through sovereign power.

(Tạm dịch: Vào mùa xuân, một chú chim trong lồng biết rất rõ rằng có điều gì đó nó có thể cống hiến; nó cảm nhận rất rõ có việc cần làm nhưng không thể làm... 'Tôi bị nhốt trong lồng, tôi bị giam cầm, nên tôi chẳng thiếu thứ gì, lũ ngốc các người! Tôi có mọi thứ mình cần! Nhưng ôi, xin hãy rủ lòng thương, sự tự do, hãy cho tôi được làm một cánh chim như bao loài chim khác!' Một kẻ nhàn rỗi cũng giống như chú chim bị giam hãm ấy. Người ta thường rơi vào cảnh lực bất tòng tâm, làm tù nhân trong một chiếc lồng đáng sợ... Bạn biết không, điều làm cho nhà tù ấy biến mất chính là những gắn kết sâu sắc và chân thành. Làm bạn, làm anh em, và yêu thương; điều đó sẽ mở tung cánh cửa nhà tù bằng một sức mạnh kỳ diệu.)
 

3. What am I in the eyes of most people? A nonentity, an eccentric, or an unpleasant person, somebody who has no position in society and will never have; in short, the lowest of the low. All right, then, even if that were absolutely true, then I should one day like to show by my work what such an eccentric, such a nobody, has in his heart. That is my ambition, based less on resentment than on love in spite of everything.

(Tạm dịch: Tôi là ai trong mắt hầu hết mọi người? Một kẻ vô danh, một kẻ lập dị, hay một kẻ khó chịu, ai đó không có vị thế trong xã hội và sẽ chẳng bao giờ có; tóm lại là kẻ dưới đáy của xã hội. Được rồi, cứ cho là điều đó hoàn toàn đúng đi, thì một ngày nào đó, tôi vẫn muốn dùng các tác phẩm của mình để cho thế giới thấy những gì ẩn chứa trong trái tim của một kẻ lập dị, một kẻ vô danh như thế. Đó là hoài vọng của tôi, không xuất phát từ sự oán giận mà từ tình yêu bất chấp tất cả.)

4. For me, life may well continue in solitude. I have never perceived those to whom I have been most attached other than as through a glass, darkly. It is sometimes good to go about much in the world and to be among people, but the heart of man is very much like the sea, it has its storms, it has its tides and in its depths it has its pearls too.

(Tạm dịch: Đối với tôi, cuộc sống này có lẽ vẫn sẽ tiếp tục trong sự cô độc. Tôi chưa bao giờ nhìn nhận những người mà tôi gắn bó nhất một cách rõ ràng, họ lúc nào cũng mờ ảo như thể tôi đang nhìn qua một tấm kính tối màu vậy. Đôi khi đi đây đi đó nhiều nơi và hòa mình vào dòng người là một điều tốt, nhưng trái tim con người rất giống với biển cả, nó có những cơn giông bão, có những đợt thủy triều và trong sâu thẳm của nó, cũng có những viên ngọc trai.)

Về tình yêu thương, đức tin và thiên nhiên thuần khiết

Dù chịu nhiều cay đắng và nghèo khổ, Van Gogh chưa bao giờ mất đi khả năng yêu thương. Tình yêu của ông trải rộng từ con người đến cây cỏ, từ những bông hoa hướng dương rực rỡ cho đến bóng tối bầu trời đêm. Ông tin rằng yêu thương và quan sát thiên nhiên chính là con đường ngắn nhất để đến gần hơn với cái đẹp chân chính.

1. It is good to love as much as one can, for therein lies the true strength, and whosoever loves much performs much, and can accomplish much, and what is done in love is done well. If one continues to love faithfully what is truly worth loving and does not squander one's love on trivial and insignificant and meaningless things, one will gradually obtain more light and grow stronger.

(Tạm dịch: Thật tốt biết bao khi có thể yêu thương nhiều nhất có thể, vì trong đó chứa đựng sức mạnh thực sự. Bất kỳ ai yêu nhiều sẽ làm được nhiều và có thể hoàn thành nhiều việc lớn, và những gì được thực hiện bằng tình yêu đều được làm rất tốt. Nếu người ta tiếp tục giữ một tình yêu thủy chung với những điều thực sự xứng đáng để yêu, không phung phí tình cảm vào những điều vụn vặt, tầm thường hay vô nghĩa, thì họ sẽ dần nhận lại được nhiều ánh sáng hơn và trở nên mạnh mẽ hơn từng ngày.)

2. Always continue walking a lot and loving nature, for that's the real way to learn to understand art better and better. Painters understand nature and love it, and teach us to see. How right it is to love flowers and the greenery of pines and ivy and hawthorn hedges; they have been with us from the very beginning. If you truly love nature, you will find beauty everywhere.

(Tạm dịch: Hãy luôn tiếp tục đi bộ thật nhiều và yêu thiên nhiên, bởi đó là con đường thực sự để học cách hiểu nghệ thuật ngày một sâu sắc hơn. Các họa sĩ thấu hiểu thiên nhiên, yêu nó và dạy chúng ta cách nhìn. Thật đúng đắn biết bao khi yêu những đóa hoa, những tán thông xanh, những nhành thường xuân và những rặng táo gai; bởi chúng đã luôn bầu bạn bên cạnh chúng ta ngay từ thuở sơ khai. Nếu bạn thực sự yêu thiên nhiên, bạn sẽ tìm thấy vẻ đẹp ở khắp mọi nơi.)

3. I can very well do without God both in my life and in my painting, but I cannot, suffering as I am, do without something which is greater than I, which is my life, the power to create. Seek only light and freedom and do not immerse yourself too deeply in the worldly mire, for the world passeth away, and the lust thereof, but that on the other hand we are also told about that good part which shall not be taken away.

(Tạm dịch: Tôi có thể sống rất tốt mà không cần đến Chúa trong cả cuộc đời lẫn hội họa của mình, nhưng tôi không thể tồn tại, dù có đang đau đớn thế nào, nếu thiếu đi một thứ lớn lao hơn chính tôi, thứ là cả cuộc sống của tôi, sức mạnh để sáng tạo. Hãy chỉ tìm kiếm ánh sáng và sự tự do, đừng để bản thân chìm đắm quá sâu vào vũng bùn trần tục, vì thế gian này rồi sẽ qua đi cùng những dục vọng của nó, nhưng mặt khác, chúng ta cũng được dạy về 'phần tốt đẹp kia, thứ sẽ chẳng bao giờ bị tước đi'.)

4. How rich art is, if one can only remember what one has seen, one is never empty of thoughts or truly lonely, never alone. And the memories of all we have loved stay and come back to us in the evening of our life. They are not dead but sleep, and it is well to gather a treasure of them.

(Tạm dịch: Nghệ thuật giàu có biết bao, chỉ cần người ta có thể nhớ lại những gì mình từng nhìn thấy, họ sẽ không bao giờ cạn kiệt suy nghĩ hay phải chịu đựng sự cô đơn thực sự, họ sẽ chẳng bao giờ đơn độc. Ký ức về tất cả những người, những điều ta từng yêu thương sẽ luôn ở lại và quay về bên ta vào buổi hoàng hôn của cuộc đời. Chúng không hề biến mất mà chỉ đang thiếp ngủ, và thật tốt biết bao khi ta tích lũy được cho mình một kho báu đầy ắp những ký ức ấy.)

5. There is nothing more truly artistic than to love people. Find things beautiful as much as you can, most people find too little beautiful. It is sometimes good to go about much in the world and to be among people, for one must learn to admire what is beautiful without doubt and without hesitation.

(Tạm dịch: Không có điều gì mang tính nghệ thuật chân chính hơn là việc yêu thương con người. Hãy tìm kiếm vẻ đẹp ở nhiều thứ nhất có thể, hầu hết mọi người nhận ra quá ít điều đẹp đẽ xung quanh họ. Đôi khi hòa mình vào dòng người trên thế giới này lại là một điều tốt, bởi người ta phải học cách ngưỡng mộ những gì đẹp đẽ một cách quả quyết và không mảy may nghi ngờ.)

6. I also have nature and art and poetry, and if that isn't enough, what is? Lord, keep my thoughts green! That is something one should say over and over again. As long as one keeps loving faithfully what is truly worth loving, one will gradually obtain more light.

(Tạm dịch: Tôi cũng có thiên nhiên, nghệ thuật và thơ ca, và nếu ngần ấy vẫn chưa đủ, thì điều gì mới là đủ đây? Lạy Chúa, xin hãy giữ cho những suy nghĩ của con luôn xanh tươi! Đó là điều mà người ta nên tự nhủ đi nhủ lại nhiều lần. Miễn là ta tiếp tục giữ một tình yêu thủy chung với những điều xứng đáng, ta sẽ dần nhận lại được nhiều ánh sáng.)

Về đam mê, lao động nghệ thuật và lòng can đảm

Lý do Van Gogh có thể vẽ hàng trăm bức tranh trong một khoảng thời gian ngắn ngủi không phải là do cơn điên bộc phát, mà là nhờ một kỷ luật lao động khủng khiếp và một ngọn lửa đam mê không bao giờ lụi tàn. Ông nhìn nhận sự thất bại và nỗi đau như những mắt xích bắt buộc phải có trên con đường tiến tới sự vĩ đại.

1. I would rather die of passion than of boredom. I would rather fail than sit still and do nothing. If you hear a voice within you say 'you cannot paint,' then by all means paint, and that voice will be silenced. I put my heart and soul into my work, and have lost my mind in the process.

(Tạm dịch: Tôi thà chết vì đam mê còn hơn là chết vì buồn chán. Tôi thà chịu thất bại còn hơn là ngồi yên không làm gì cả. Nếu bạn nghe thấy một tiếng nói bên trong mình bảo rằng 'bạn không thể vẽ đâu,' thì bằng mọi giá hãy cứ vẽ đi, và tiếng nói đó sẽ phải im lặng. Tôi đặt cả trái tim và linh hồn vào tác phẩm của mình, và rồi đánh mất lý trí trong quá trình ấy.)

2. Great things are not done by impulse, but by a series of small things brought together. Success is sometimes the outcome of a whole string of failures. Do not lose heart if it is very difficult at times, everything will come out all right and nobody can do what he wishes right from the start. Be in no doubt, though, the way to succeed is to keep courage, and patience, and to carry on working hard.

(Tạm dịch: Những điều vĩ đại không được thực hiện bằng một sự thúc đẩy nhất thời, mà bởi một chuỗi những điều nhỏ nhặt được gắn kết lại với nhau. Thành công đôi khi lại là kết quả cuối cùng của cả một chuỗi thất bại kéo dài. Đừng nản lòng nếu đôi lúc mọi chuyện trở nên vô cùng khó khăn, mọi thứ rồi sẽ ổn thỏa thôi và không ai có thể làm được ngay mọi điều mình muốn từ lúc bắt đầu. Đừng nghi ngờ gì cả, con đường dẫn tới thành công là giữ vững lòng can đảm, sự kiên nhẫn và tiếp tục làm việc chăm chỉ.)

3. My existence is not without reason! I know that I could be a quite a different person! How can I be of use, how can I be of service? There is something inside me, but what can it be? If I cease searching, then, woe is me, I am lost. That is how I look at it, keep going, keep going come what may.

(Tạm dịch: Sự tồn tại của tôi không phải là vô nghĩa! Tôi biết mình có thể trở thành một con người hoàn toàn khác! Làm thế nào để tôi có thể giúp ích, làm thế nào để tôi có thể cống hiến đây? Có một điều gì đó ẩn sâu bên trong tôi, nhưng rốt cuộc nó có thể là cái gì chứ? Nếu tôi ngừng tìm kiếm, thì hỡi ôi, tôi sẽ bị lạc lối. Đó là cách tôi nhìn nhận cuộc sống này, cứ tiếp tục tiến bước, tiếp tục tiến bước dù cho bất cứ điều gì xảy ra đi chăng nữa.)

4. One of the most beautiful things to do is to paint darkness, which nevertheless has light in it. At present I absolutely want to paint a starry sky. It often seems to me that the night is much more alive and richly colored than the day. I don't know anything with certainty, but seeing the stars makes me dream.

(Tạm dịch: Một trong những điều tuyệt đẹp nhất để làm trong hội họa là vẽ nên bóng tối, nhưng là một bóng tối vẫn ôm ấp những tia sáng lấp lánh ở bên trong. Hiện tại tôi cực kỳ muốn vẽ một bầu trời đêm đầy sao. Đối với tôi, đêm tối dường như luôn sống động và giàu màu sắc hơn ban ngày rất nhiều. Tôi không chắc chắn về bất kỳ điều gì, nhưng việc ngắm nhìn những vì sao luôn khiến tôi mơ mộng.)

5. I want to touch people with my art. I want them to say of my work: 'He feels deeply, he feels tenderly.' Let's paint a lot and be productive, and be ourselves with faults and qualities, for it is only through work that one can master one's path.

(Tạm dịch: Tôi muốn chạm đến mọi người bằng nghệ thuật của mình. Tôi muốn họ nói về những tác phẩm của tôi rằng: ‘Người đàn ông này cảm nhận sâu sắc, người đàn ông này thật dịu dàng.’ Hãy cứ vẽ thật nhiều và làm việc hiệu quả, hãy cứ là chính mình với cả những khuyết điểm lẫn phẩm chất tốt đẹp, bởi chỉ qua lao động con người ta mới làm chủ được con đường của mình.)

6. Do right and don't look back, and things will turn out well. He who believes does not hasten, and as long as we carry on with determination, we shall find that even the darkest storms will eventually give way to daylight.

(Tạm dịch: Hãy làm điều đúng đắn và đừng ngoảnh đầu nhìn lại, rồi mọi chuyện sẽ chuyển biến tốt đẹp thôi. Người nào có đức tin thì sẽ không vội vã, và miễn là chúng ta tiếp tục với lòng kiên định, ta sẽ nhận ra ngay cả những cơn giông bão tăm tối nhất rồi cũng sẽ nhường chỗ cho ánh sáng ban ngày.)

7. I put my whole heart into my work and my soul into every stroke. If I am to fail, I would rather fail while trying with all my might than surrender to passivity. The power to create is my life itself, and without it, I am nothing.

(Tạm dịch: Tôi đặt trọn vẹn trái tim vào công việc và gửi gắm linh hồn vào từng nét vẽ. Nếu phải thất bại, tôi thà thất bại khi đã dốc hết sức mình còn hơn là đầu hàng trước sự thụ động. Sức mạnh sáng tạo chính là cuộc sống của tôi, và nếu thiếu nó, tôi chẳng là gì cả.)

Lời kết

Khép lại những trang thư của Vincent Van Gogh là khép lại một hành trình dài của những nỗ lực phi thường chống chọi lại sự lạnh lẽo của thế gian. Những dòng viết tay gửi đi không chỉ là những dòng chia sẻ thường nhật, mà là bức chân dung tự họa chân thực nhất về một người nghệ sĩ chân chính, một người dám yêu thương kiên cường, dám đau đớn đến tận cùng và chưa từng một lần từ bỏ ngọn lửa đam mê bên trong lồng ngực. Qua di sản tinh thần vô giá này, Van Gogh đã thực sự hoàn thành tâm nguyện lớn nhất cuộc đời mình: chạm đến trái tim nhân loại một cách dịu dàng và sâu sắc nhất, ngay cả khi ông đã lùi vào bóng tối của lịch sử.

Thu Hương tổng hợp