Kiểm tra đơn hàng 
Trước series “Hannibal Lecter” của Thomas Harris, chúng ta đã được chứng kiến lịch sử lâu đời của văn học Gothic Anh và Mỹ trong việc phản ánh chân dung của những kẻ giết người hàng loạt. Thể loại Gothic thường khai thác các chủ đề về bóng tối, kinh dị và siêu nhiên, trong khi những kẻ giết người hàng loạt là những nhân vật có thật, liên tục gây ra những tội ác ghê rợn. Sự kết hợp của hai yếu tố này có thể tạo ra một bầu không khí rùng rợn và đáng sợ, đầy sức thu hút đối với người đọc. Một trong những ví dụ sớm nhất về mối quan hệ này có thể thấy trong tác phẩm “Frankenstein” (1818) của Mary Shelley, trong đó nhân vật chính về cơ bản là một kẻ giết người hàng loạt, sát hại những người thân cận nhất với mình. Cũng có thể kể đến “Dracula” của Bram Stoker (1897), trong đó nhân vật Bá tước là một ma cà rồng hút máu nạn nhân. “Bác sĩ Jekyll và ông Hyde” (The Strange Case of Dr. Jekyll and Mr. Hyde) của Robert Louis Stevenson (1886), trong đó danh tính kép của nhân vật chính đặt ra những câu hỏi về tính hai mặt của thiện và ác trong tâm lý con người (Varma, 1972). Hay như “The Silence of the Lambs” (Sự im lặng của bầy cừu) của Thomas Harris (1988), trong đó kẻ giết người hàng loạt Hannibal Lecter là một nhân vật thông minh và xảo quyệt đến đáng sợ, chuyên săn lùng phụ nữ và có mối quan hệ kỳ lạ với nhân vật chính Clarice Starling. “American Psycho” của Bret Easton Ellis (1991), trong đó nhân vật chính, Patrick Bateman, là một nhà đầu tư ngân hàng giàu có nhưng đồng thời cũng là một kẻ giết người tàn bạo (Messent, 2015). Những tác phẩm nêu trên đều cho thấy văn học Gothic có thể được sử dụng để khám phá những khía cạnh đen tối trong sự tồn tại của con người và cách nó giao thoa với hiện tượng có thật và kinh hoàng như những kẻ giết người hàng loạt.
Các nhân vật sát nhân hàng loạt trong tiểu thuyết của Thomas Harris được xây dựng đầy cuốn hút, có chiều sâu và vô cùng phức tạp. Mỗi người đều sở hữu những nét tính cách, động cơ và phương thức gây án riêng biệt. Ông không chỉ đơn thuần viết về những kẻ giết người, ông còn đi sâu khai thác tâm lý, trải nghiệm sống và những biến cố đã định hình nên con người họ. Một trong những sát nhân hàng loạt nổi bật và gây tò mò nhất do Thomas Harris tạo ra chính là Hannibal Lecter. Lecter là một bác sĩ tâm thần pháp y xuất chúng, đồng thời là kẻ sát nhân hàng loạt có hành vi ăn thịt người. Hắn trở thành nhân vật trung tâm trong các tác phẩm của Harris, bắt đầu từ cuốn “Red Dragon” (Rồng Đỏ). Lecter là một nhân vật có phong thái lịch lãm, tao nhã nhưng lại ẩn chứa một mặt tối sâu thẳm và đáng sợ. Hắn xảo quyệt và giỏi thao túng người khác, luôn đi trước một bước so với những kẻ đang truy bắt mình. Lecter đại diện cho một sự thay đổi trong diễn biến tâm lý của các nhân vật chính: họ bắt đầu thấu hiểu và đồng cảm với hắn, dù hắn là một kẻ sát nhân.
“Hắn là một con quái vật. Tôi coi hắn như một trong những sinh linh tội nghiệp thỉnh thoảng vẫn chào đời trong bệnh viện. Người ta cho nó ăn, giữ ấm cho nó, nhưng không dùng máy móc hỗ trợ sự sống, và rồi nó chết. Trong tâm trí, Lecter cũng y hệt như vậy, nhưng vẻ ngoài hắn lại hoàn toàn bình thường và chẳng ai có thể nhận ra điều đó.” (Harris, 2007, tr. 37).
Điều thú vị là, mặc dù Hannibal là tâm điểm trong các tiểu thuyết của Harris, hắn không phải là sát nhân hàng loạt duy nhất xuất hiện trong các câu chuyện này. Những kẻ sát nhân khác cũng phức tạp không kém, từ Francis Dolarhyde (biệt danh “Tooth Fairy” - Tiên Răng) cho đến Jame Gumb (biệt danh “Buffalo Bill”) trong tác phẩm “The Silence of the Lambs” (Sự im lặng của bầy cừu). Đặc biệt, Jame Gumb (hay Buffalo Bill) là một nhân vật khác được Harris xây dựng một cách xuất sắc trong “The Silence of the Lambs”. Một trong những khía cạnh đáng chú ý nhất ở Gumb là chứng rối loạn phân định giới tính và hành vi sát hại phụ nữ để tạo ra một bộ trang phục bằng da người nhằm thỏa mãn khao khát của bản thân. Buffalo Bill không chỉ đơn thuần là một con quái vật, hắn là sản phẩm của những trải nghiệm cá nhân và áp lực xã hội. Nhiều sát nhân hàng loạt thường viện dẫn những tổn thương trong quá khứ để biện minh cho bản chất sát nhân của mình, nhưng Harris đã khai thác cuộc tranh luận kinh điển về “bản chất bẩm sinh” (nature) và “môi trường sống/sự giáo dục” (nurture) một cách tài tình hơn bất kỳ tác giả nào khác khi viết về đề tài sát nhân hàng loạt.
Harris cũng sử dụng kỹ thuật điểm nhìn một cách tài tình để phần nào nhân tính hóa những kẻ sát nhân của mình. Điều này mang lại chiều sâu và sự phức tạp cho những nhân vật mà nếu không thì chỉ là những con quái vật đơn chiều. Chẳng hạn, trong “Red Dragon” (Rồng Đỏ), một phần đáng kể câu chuyện được kể từ góc nhìn của Francis Dolarhyde - một kẻ giết người hàng loạt bị dị tật hở hàm ếch và mang nhiều tổn thương tâm lý. Những chương truyện được viết từ góc nhìn của Dolarhyde đi sâu vào nội tâm hắn, khám phá những cuộc đấu tranh với “con quỷ” trong lòng cũng như động cơ đằng sau các hành động của hắn. Tất cả tạo nên một trải nghiệm đọc đầy ám ảnh, rùng rợn nhưng cũng cực kỳ lôi cuốn.
Hannibal Lecter là một bác sĩ tâm thần cực kỳ thông minh và tinh tế, đồng thời cũng là một kẻ giết người hàng loạt có thói quen ăn thịt người. Hắn là một nhân vật phức tạp với nhiều khía cạnh đan xen: vừa toát lên vẻ quyến rũ và lịch lãm, vừa đắm chìm trong những hành vi tàn bạo, đầy thú tính và sự tự tôn thái quá. Xuyên suốt tiểu thuyết, dù là nhân vật trung tâm, Lecter vẫn luôn giữ được vẻ bí ẩn đầy mê hoặc. Hắn làm điều đó vì hắn thích thế. Và đến giờ vẫn vậy. Bác sĩ Lecter không hề điên loạn theo cách thông thường mà chúng ta vẫn nghĩ về sự điên rồ. Hắn thực hiện những hành vi kinh hoàng vì hắn tận hưởng chúng. Tuy nhiên, hắn hoàn toàn có thể hành xử bình thường và tỉnh táo khi muốn. Hắn không chỉ là kẻ sát nhân mà còn là kẻ giật dây, thao túng tâm trí của "Tiên Răng" nhằm tạo ra sự hỗn loạn, đồng thời điều khiển FBI vào cuộc để giải quyết vụ án và bắt giữ hắn.
Vậy đâu là nguyên nhân dẫn đến những hành động của Hannibal Lecter? Mặc dù động cơ của Hannibal thường đầy bí ẩn và khó nắm bắt, độc giả vẫn có thể thấu hiểu tâm lý của hắn thông qua cách hắn lý giải nguyên do cho những hành động tàn bạo của mình. Hắn biện minh cho hành vi của mình bằng cách cho rằng bản thân đang mang lại sự giác ngộ về mặt tinh thần cho các nạn nhân, hoặc đang trừng phạt những kẻ mà hắn tin là đã gây tổn hại cho chính hắn hay cho xã hội. Tuy nhiên, những động cơ này lại vô cùng lệch lạc và mang tính vị kỷ.
Dù có bản tính thích thao túng người khác, Lecter lại là người có gu thẩm mỹ tinh tế, đặc biệt quan tâm đến nghệ thuật và những thành tựu chuyên môn của người khác. Hắn cũng sở hữu một quan niệm đạo đức độc đáo, bất chấp xu hướng thực hiện các hành vi bạo lực cực đoan. Hắn coi trọng trí tuệ và sự tinh tế, đồng thời rất thích dùng trí thông minh của mình để khai thác điểm yếu của người khác. Lecter còn là một chuyên gia về tâm lý con người. Hắn biết cách đọc vị người khác và nhìn thấu lớp vỏ bọc bên ngoài của họ. Hắn cũng là một đầu bếp tài ba, có khả năng chế biến những món ăn tuyệt hảo với nguyên liệu là thịt người.
Tóm lại, Hannibal Lecter là một nhân vật đa diện, khơi gợi nhiều cung bậc cảm xúc và phản ứng khác nhau nơi độc giả. Xuyên suốt các tiểu thuyết, Hannibal đặt ra những thách thức to lớn cho các nhân vật chính, buộc họ phải đối diện với hệ giá trị đạo đức của bản thân và tự vấn về cuộc chiến giữa thiện và ác.
Cho đến nay, series “Hannibal Lecter” nói chung và hình tượng nhân vật Hannibal Lecter nói riêng vẫn giữ một vai trò to lớn trong văn hóa đại chúng. Dù đã qua hơn 40 năm, sức hút của tác phẩm gốc lẫn các tác phẩm chuyển thể đã cho thấy khả năng đào sâu, khai thác và xây dựng nhân vật đầy thuyết phục của Thomas Harris. Song song với đó là khao khát được chứng kiến những xung đột, những giằng xé giữa thiện và ác bên trong con người của khán giả đại chúng trên toàn thế giới.
Nghi Đỗ lược dịch từ nguyên tác tiếng Anh
