Orlando

Xuất bản lần đầu năm 1928, Orlando là tiểu thuyết kinh điển kết hợp giữa yếu tố lịch sử, tiểu sử hư cấu và kỳ ảo của văn học Anh. Tác phẩm được viết bởi Virginia Woolf (1882 –-1941), lấy cảm hứng từ cuộc đời đầy biến động của nữ văn sĩ Vita Sackville-West - người bạn thân và cũng là người tình của Woolf, tạo nên một trong những cấu trúc văn chương độc đáo nhất thế kỷ XX.

Hành trình xuyên thế kỷ và sự chuyển hóa bản dạng giới

Bối cảnh tiểu thuyết mở đầu vào thời đại Elizabeth I tại Anh quốc, xoay quanh Orlando, một chàng thiếu niên quý tộc trẻ tuổi, xinh đẹp và có thiên hướng thi sĩ. Orlando nhận được sự sủng ái đặc biệt từ Nữ hoàng Elizabeth già nua, người đã ban cho chàng những đặc ân vương giả và một lời hứa về sự bất tử ẩn dụ. Giai đoạn đầu của tác phẩm tập trung vào những trải nghiệm của Orlando trong cung đình, những cuộc phiêu lưu tình ái và nỗ lực viết nên bài thơ tâm huyết mang tên The Oak Tree, một chủ đề xuyên suốt cuộc đời kéo dài hàng thế kỷ của nhân vật. Biến cố khởi đầu quan trọng là cuộc gặp gỡ giữa Orlando và công chúa Nga Sasha trong "Đại băng giá" lịch sử tại London, một mối tình nồng cháy nhưng kết thúc bằng sự phản bội, đẩy Orlando vào một trạng thái u sầu và trầm mặc kéo dài.

Sau những thất vọng về tình yêu và văn chương tại quê nhà, Orlando được bổ nhiệm làm đại sứ của Anh tại Constantinople (Thổ Nhĩ Kỳ) dưới thời vua Charles II. Tại đây, sau một cuộc bạo loạn chính trị và một giấc ngủ sâu kéo dài bảy ngày đêm mang tính tâm linh, Orlando thức dậy và nhận ra cơ thể mình đã hoàn toàn biến đổi thành một người phụ nữ. Sự chuyển hóa này không được Woolf mô tả như một cú sốc hay thảm kịch, mà là một sự tiến hóa tự nhiên của bản ngã. Orlando vẫn giữ nguyên ký ức, trí tuệ và tính cách, chỉ có giới tính sinh học và cách xã hội nhìn nhận cô là thay đổi. Cô bắt đầu cuộc hành trình trở về Anh trên một con tàu của người Digan, học cách thích nghi với những bộ váy cồng kềnh và những định kiến khắt khe dành cho phụ nữ trong các thế kỷ tiếp theo (thế kỷ XVIII và XIX). Liệu bản dạng thực sự của Orlando có thể tồn tại vẹn nguyên khi cô phải đối mặt với những luật lệ về quyền sở hữu tài sản và sự áp chế của các chuẩn mực đạo đức thời Victoria đang dần siết chặt?

Đỉnh cao của nghệ thuật hư cấu và giá trị khai phóng về giới

Orlando mang giá trị nội dung và tư duy mang tính cách mạng khi thảo luận về sự phi giới tính (androgyny) và tính chất linh hoạt của bản dạng con người. Virginia Woolf đã sử dụng hình thức "tiểu sử hư cấu" để châm biếm các phương pháp viết tiểu sử truyền thống vốn thường cứng nhắc và nặng tính giáo điều. Qua nhân vật Orlando, Woolf khẳng định rằng tâm hồn con người không bị đóng khung bởi giới tính sinh học; một cá nhân có thể mang trong mình cả sự mạnh mẽ của nam giới và sự nhạy cảm của nữ giới. Tác phẩm còn là một cuộc khảo sát sâu sắc về lịch sử văn học và xã hội Anh qua ba thế kỷ, phân tích cách mà các quan niệm về giới tính đã thay đổi và kìm hãm sự sáng tạo của con người như thế nào. Về mặt kỹ thuật, Woolf đã tiết chế lối viết "dòng ý thức" cực đoan để thay bằng một giọng văn hóm hỉnh, giàu tính trào phúng nhưng vẫn đậm chất thơ.

Về thành tựu văn học, Orlando được coi là một trong những tác phẩm quan trọng nhất của chủ nghĩa hiện thực kỳ ảo sơ khai và là văn bản nền tảng cho các nghiên cứu về nữ quyền cũng như lý thuyết queer hiện đại. Con trai của Vita Sackville-West, Nigel Nicolson, đã vinh danh tác phẩm là "bức thư tình dài nhất và quyến rũ nhất trong lịch sử văn học". Cuốn sách không chỉ đạt được thành công vang dội về mặt phê bình mà còn là một trong những tác phẩm bán chạy nhất của Woolf ngay khi vừa ra mắt, giúp bà ổn định tài chính để tiếp tục các dự án văn chương thử nghiệm khác. Năm 1992, tác phẩm đã được chuyển thể thành bộ phim điện ảnh đình đám cùng tên do Sally Potter đạo diễn với sự góp mặt của Tilda Swinton, càng củng cố vị thế biểu tượng văn hóa của Orlando trong lòng công chúng thế giới. Tác phẩm vẫn luôn nằm trong danh sách các đầu sách phải đọc của mọi thời đại, đại diện cho sự tự do tuyệt đối của tư duy nghệ thuật.

Mua hàng ngay tại InBook.vn để cùng Virginia Woolf dấn thân vào hành trình vượt thời gian đầy mê hoặc của Orlando!