The Origin & Development of The Dong Son Drum-Nguồn gốc và sự phát triển của trống Đông Sơn (Anh)

Đi tìm sự thật của quá khứ là một việc khó, giải mã các bí ẩn của cổ sử (trước khi có các ghi chép sử sách chính thống) lại còn khó hơn. Tôi vẫn hình dung những người đi tìm sự thật trong quá khứ ấy giống như những người phiêu lưu vào nơi tăm tối nhất đã bị chôn vùi bởi lớp bụi thời gian rồi đưa chúng ra ánh sáng bằng sự hiểu biết và mạo hiểm của bản thân mình. Người không mạo hiểm thì không thể tìm ra báu vật, cũng như không thể đặt lại các vấn đề quá khứ mà có thể khiến chúng ta phải lật ngược các niềm tin của mình để kiểm tra. Tạ Đức là một người nghiên cứu như vậy.

Giờ đây, người ta có thể gọi những người đi tìm sự thật của quá khứ bằng rất nhiều cái tên khác nhau, tùy theo thời thế, tùy theo loại chuyên môn: nhà sử học, nhà khảo cổ, nhà dân tộc học, nhà nhân học…v…v… Người ta, bằng sở học của mình, tranh luận với nhau về quá khứ, ai cũng cho rằng sự thật mình đào xới được mới là điều đúng duy nhất. Bởi thế, lời khen tiếng chê về một mảnh của quá khứ được tái hiện luôn luôn ồn ào, đôi khi ồn ào tới mức vùi dập mảnh quá khứ vừa được tái hiện ấy. “Nguồn gốc người Việt người Mường” đã từng bị rơi vào tình cảnh ấy vào năm 2013. Chỉ bởi vì dám mạo hiểm đánh thức những gì đã được chôn sâu trong bí ẩn của quá khứ, Tạ Đức đã bị công kích, bị phủ nhận, bị cấm chương trình giới thiệu sách tại L’espace và cấm tái bản cuốn sách tại Việt Nam.

Thế nhưng, không dừng lại ở đấy, nhà nghiên cứu Tạ Đức, vào đầu năm 2017, lại một lần nữa tái hiện một mảnh quá khứ khác với cái nhìn cận cảnh hơn: “Nguồn gốc và sự phát triển của trống đồng Đông Sơn”. Nếu “Nguồn gốc người Việt người Mường” là một cuộc đào xới ở diện rộng cả về diện tích địa lý, về sự đa dạng các chủng tộc, kho sử liệu phong phú đến từ nhiều nguồn… thì “Nguồn gốc và sự phát triển của trống đồng Đông Sơn” là một cuộc dò tìm dấu vết của cổ vật mà thông qua cuộc dò tìm ấy, ta thấy hiện lên phần nào mảnh quá khứ về đời sống thẩm mỹ và tín ngưỡng, về những cuộc di dân diễn ra trên mảnh đất Việt này.

Searching for Truth in the Shadows of History Uncovering the truth of the past is a difficult endeavor, and deciphering the mysteries of ancient history—before the existence of official historical records—is even more challenging. I often imagine those seeking truth in the past as explorers venturing into the darkest corners buried beneath the dust of time, bringing long-lost fragments into the light through their intellect and daring. Without risk, one cannot find hidden treasures, nor can they reexamine past narratives that may force us to question our long-held beliefs. Tạ Đức is such a researcher.

Today, those seeking historical truths go by many names depending on the era and their field: historian, archaeologist, ethnologist, anthropologist, and so on. Through their expertise, they debate the past, each convinced that their unearthed truth is the only valid one. As a result, the praise and criticism surrounding the reconstruction of any piece of history are often deafening—sometimes so loud that they drown out the very past being rediscovered. The Origin of the Vietnamese and Muong Peoples experienced such a fate in 2013. For daring to awaken what lay buried in the mysteries of the past, Tạ Đức was attacked, rejected, barred from presenting his book at L’Espace, and even prohibited from reprinting the work in Vietnam.

Yet he did not stop there. In early 2017, researcher Tạ Đức once again revived another piece of the past with a more focused perspective: The Origin and Development of Đông Sơn Bronze Drums. While The Origin of the Vietnamese and Muong Peoples was a broad excavation—geographically and ethnographically, enriched with perse sources—The Origin and Development of Đông Sơn Bronze Drums is a search for the traces of ancient artifacts. Through this exploration, glimpses of the aesthetic and spiritual lives of ancient communities emerge, along with the patterns of migration that shaped the land of Vietnam.